Bir geminin limana girmesi yalnızca rota çizmek, kılavuz kaptan almak ve rıhtıma yanaşmakla tamamlanmaz.
Geminin, yükün, mürettebatın, yolcuların, tehlikeli maddelerin ve sağlık durumunun liman otoritelerine bildirilmesi gerekir. Geçmişte bu bilgiler farklı kurumlara ayrı ayrı iletiliyor, aynı veri birden fazla forma tekrar tekrar yazılabiliyordu.
Denizcilik sektöründe bu süreci sadeleştirmek amacıyla Maritime Single Window, Türkçesiyle Denizcilik Tek Pencere sistemi geliştirildi.
Maritime Single Window Nedir?
Maritime Single Window, geminin liman giriş, kalış ve çıkış işlemleri için gerekli bilgilerin tek bir dijital platform üzerinden ilgili kurumlara iletilmesini sağlayan sistemdir.
Amaç, aynı bilgilerin farklı kamu kurumlarına ve liman birimlerine tekrar tekrar gönderilmesini önlemektir.
Uluslararası Denizcilik Örgütü düzenlemeleri kapsamında hükümetlerin, gemilerin liman uğraklarında gerekli bilgilerin paylaşılması için 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren tek bir dijital platform kullanması zorunlu hâle gelmiştir.
Hangi Bilgiler Sisteme Girilir?
Geminin uğradığı ülkeye ve limana göre talep edilen bilgiler değişebilir.
Genel olarak şu bilgiler sisteme aktarılabilir:
Geminin adı, IMO numarası ve bayrağı
Önceki ve sonraki liman
Tahmini varış ve kalkış zamanı
Mürettebat listesi
Yolcu listesi
Yük bilgileri
Tehlikeli yük bildirimleri
Gemi güvenlik bilgileri
Sağlık bildirimleri
Atık ve çevre kayıtları
Gümrük ve göç işlemlerine ilişkin bilgiler
Bu veriler liman başkanlığı, gümrük, sağlık otoritesi, sahil güvenlik, emniyet, acente ve terminal gibi farklı tarafların kullanımına sunulabilir.
Eski Sisteme Göre Ne Değişiyor?
Geleneksel yöntemde aynı gemi bilgisi farklı formlarda tekrar tekrar hazırlanabiliyordu.
Mürettebat listesi bir kuruma e-posta ile gönderilirken, yük bilgileri başka bir portala giriliyor, sağlık bildirimi ise ayrı bir form üzerinden iletilebiliyordu.
Tek pencere yaklaşımında hedef şudur:
Bilgi bir kez girilsin, yetkili kurumlar ihtiyaç duydukları veriye aynı sistem üzerinden ulaşsın.
Bu yapı:
Evrak tekrarını azaltabilir
Liman işlemlerini hızlandırabilir
Veri giriş hatalarını düşürebilir
Kurumlar arası koordinasyonu artırabilir
Geminin bekleme süresini azaltabilir
Denetim kayıtlarının izlenmesini kolaylaştırabilir
Ancak bütün bunlar sisteme girilen bilginin doğru olması koşuluyla mümkündür.
Gemide Bu Bilgileri Kim Hazırlar?
Geminin tipine ve şirket organizasyonuna göre görev dağılımı değişebilir.
Genellikle kaptan, zabitler, acente, şirket operasyon birimi ve yük ilgilileri birlikte çalışır.
Gemide hazırlanabilecek bilgiler arasında:
Mürettebat ve yolcu listeleri
Gemi stokları
Tehlikeli yük bilgileri
Sağlık beyanları
Atık bildirimleri
Güvenlik kayıtları
Varış ve kalkış zamanları
bulunabilir.
Bu bilgilerin önemli bölümü acente aracılığıyla sisteme aktarılır. Ancak ilk verinin doğru hazırlanmasından gemi ve şirket tarafındaki sorumlu kişiler de etkilenir.
Yanlış Veri Girilirse Ne Olur?
Dijital sistem kullanılması, hataların otomatik olarak ortadan kalkacağı anlamına gelmez.
Yanlış mürettebat bilgisi, eksik tehlikeli yük bildirimi veya hatalı varış zamanı şu sonuçlara neden olabilir:
Liman giriş izninin gecikmesi
Gümrük işlemlerinin durması
Personelin karaya çıkışında sorun yaşanması
Tehlikeli yük operasyonunun ertelenmesi
İdari yaptırım veya denetim
Acente ve gemi arasında iletişim problemi
Liman planlamasının bozulması
Bu nedenle dijital platforma aktarılacak bilgiler gönderilmeden önce kontrol edilmelidir.
Dijitalleşme Siber Güvenlik Riskini Artırır mı?
Liman sistemlerinin dijitalleşmesi operasyonları kolaylaştırırken yeni riskler de oluşturur.
Kullanıcı şifrelerinin paylaşılması, sahte e-postalar, güvenilir olmayan dosyalar veya yetkisiz erişim girişimleri gemi ve liman verilerini tehlikeye atabilir.
Personelin şu konularda dikkatli olması gerekir:
Şifreleri ortak alanlarda paylaşmamak
Şüpheli e-posta eklerini açmamak
Sisteme yalnızca yetkili cihazlardan bağlanmak
Gönderilen verinin son hâlini kontrol etmek
Yetkisiz kişilere mürettebat bilgisi vermemek
Sistem hatalarını acente ve şirket birimlerine bildirmek
Mürettebat ve yolcu listeleri kişisel veri içerdiği için yalnızca operasyonel doğruluk değil, veri güvenliği de önemlidir.
Denizciler İçin Yeni Bir Mesleki Beceri Alanı
Denizcilikte dijitalleşme yalnızca ETO’ları veya bilişim personelini ilgilendirmiyor.
Güverte zabitleri, kaptanlar, acente personeli ve operasyon ekipleri de dijital sistemleri doğru kullanmak zorunda.
Geleceğin denizcisinden şu beceriler daha fazla beklenecektir:
Dijital form ve sistemleri kullanabilmek
Verilerin tutarlılığını kontrol etmek
Denizcilik İngilizcesine hâkim olmak
Belge ve kayıt disiplinine sahip olmak
Kişisel verileri korumak
Temel siber güvenlik risklerini tanımak
Gemi, acente ve liman arasındaki iletişimi yönetmek
Bu değişim, denizcilikte evrak işlerinin sona erdiği anlamına gelmiyor. Evrakın dijitalleştiği ve hata payının daha görünür hâle geldiği anlamına geliyor.
Teknoloji Liman Sürecini Hızlandırır, Doğru Veri Onu Güvenli Kılar
Maritime Single Window, liman işlemlerini daha hızlı, şeffaf ve düzenli hâle getirmeyi hedefleyen önemli bir dijitalleşme adımıdır.
Ancak sistemin başarısı yalnızca yazılıma bağlı değildir.
Doğru bilgi hazırlayan gemi personeli, süreci takip eden acente ve veriyi zamanında değerlendiren liman otoriteleri birlikte çalışmadıkça en gelişmiş sistem bile beklenen faydayı sağlayamaz.
Denizcilikte yeni dönem yalnızca gemilerin daha teknolojik olmasıyla şekillenmiyor. Gemiden karaya akan bilginin daha doğru, daha güvenli ve daha hızlı yönetilmesiyle de şekilleniyor.
İç bağlantı önerileri:
Gemide Siber Güvenlik
Denizcilik İngilizcesi ve SMCP
GMDSS Eğitimleri
Şirket Güvenlik Sorumlusu Eğitimi
Gemi Güvenlik Zabiti Eğitimi