Liman vinci konteyneri gemiye bırakır, kilitler kapanır ve operasyon tamamlanmış gibi görünür.
Ancak yükün güverteye yerleştirilmiş olması, deniz yolculuğuna hazır olduğu anlamına gelmez.
Gemi açık denize çıktığında yalpa, baş-kıç vurma, titreşim, rüzgâr ve ani rota değişiklikleri yüklerin üzerinde sürekli kuvvet oluşturur. Karada hareketsiz duran ağır bir yük, denizde metrelerce kayabilir veya bulunduğu yerden kopabilir.
Bu nedenle gemideki yüklerin uygun ekipmanlarla sabitlenmesine lashing, yani yük bağlama adı verilir.
Lashing Neden Yapılır?
Lashing işleminin temel amacı, yükün seyir sırasında yer değiştirmesini, devrilmesini veya gemiden düşmesini önlemektir.
Yükün hareket etmesi şu sonuçlara yol açabilir:
Geminin dengesinin bozulması
Diğer yüklerin zarar görmesi
Konteynerlerin denize düşmesi
Araçların veya ağır parçaların devrilmesi
Güverte ekipmanlarının hasar görmesi
Personelin yaralanması
Çevre kirliliği
Seferin durdurulması veya limana dönüş
Yük ne kadar ağırsa hareket etmeyeceği düşüncesi doğru değildir. Büyük bir kütle hareket etmeye başladığında onu durdurmak çok daha zor hâle gelir.
Hangi Yüklerde Lashing Kullanılır?
Yük bağlama yalnızca konteyner gemilerine özgü değildir.
Lashing işlemleri şu gemi ve yük türlerinde uygulanabilir:
Konteyner gemileri
Ro-Ro ve araç taşıyan gemiler
Proje yükleri
Ağır makineler
Çelik rulolar ve borular
Güverte üzerinde taşınan tekneler
Kereste yükleri
Paletli yükler
Standart dışı büyük parçalar
Her yükün şekli, ağırlık merkezi ve hareket riski farklıdır. Bu nedenle bütün yüklerde aynı bağlama yöntemi kullanılamaz.
Konteynerler Nasıl Sabitlenir?
Konteynerler gemide hücre kılavuzları, twistlock adı verilen kilitler, lashing çubukları ve gerdirme ekipmanlarıyla sabitlenebilir.
Konteynerin istif içindeki konumu yükseldikçe üzerine etkiyen kuvvetler değişir. Üst sıralardaki konteynerler rüzgâr ve gemi hareketlerinden daha fazla etkilenebilir.
Lashing planı hazırlanırken şu unsurlar değerlendirilir:
Konteynerin ağırlığı
İstif içindeki konumu
Geminin stabilitesi
Beklenen hava koşulları
Bağlama ekipmanlarının taşıma kapasitesi
Konteynerlerin dolu veya boş olması
Ağır konteynerlerin dağılımı
Yanlış ağırlık bilgisi, bütün istif hesabını etkileyebilir.
Ro-Ro Gemilerinde Yük Bağlama
Ro-Ro gemilerinde kamyon, treyler, otomobil ve iş makineleri rampalar üzerinden gemiye girer.
Araçlar park frenine alınsa bile deniz yolculuğu için ayrıca sabitlenmeleri gerekir. Araç üzerindeki uygun bağlama noktaları ile gemi güvertesindeki bağlantı noktaları arasında zincir veya özel bağlama ekipmanları kullanılır.
Burada önemli olan yalnızca zincirin takılması değildir.
Bağlama ekipmanının:
Doğru açıyla yerleştirilmesi
Yeterli taşıma kapasitesine sahip olması
Hasarsız olması
Yükün hareket yönlerini sınırlandırması
Seyir sırasında kontrol edilmesi
gerekir.
Özellikle kötü hava öncesinde lashing kontrollerinin yenilenmesi önemlidir.
Cargo Securing Manual Nedir?
Gemide hangi yükün nasıl sabitleneceği kişisel tahminlere göre belirlenmez.
Geminin Cargo Securing Manual, yani Yük Sabitleme El Kitabı; gemide bulunan sabitleme ekipmanlarını, kullanım yöntemlerini ve yükleme düzenlerini açıklar.
IMO’nun CSS Kodu, yüklerin güvenli istifi ve sabitlenmesi için uluslararası bir çerçeve sunar. IMO ayrıca yük istifini ve bağlama operasyonlarını planlayan veya denetleyen personelin geminin Cargo Securing Manual içeriği hakkında güçlü uygulama bilgisine sahip olması gerektiğini belirtmektedir.
El kitabında şu bilgiler bulunabilir:
Kullanılabilecek bağlama ekipmanları
Ekipmanların emniyetli çalışma yükleri
Konteyner istif düzenleri
Ağır yük bağlama yöntemleri
Araç güvertesi bağlantı noktaları
Kontrol ve bakım prosedürleri
Personelin güvenli çalışma alanları
Lashing Operasyonlarında Sık Yapılan Hatalar
Yük bağlama operasyonlarında küçük görünen ihmaller ciddi sonuçlar doğurabilir.
Sık karşılaşılan hatalar arasında şunlar yer alır:
Hasarlı ekipmanın kullanılmaya devam edilmesi
Twistlockların tam kapanmaması
Gerdirme ekipmanlarının gevşek bırakılması
Uygun olmayan bağlantı noktasının kullanılması
Yük ağırlığının yanlış değerlendirilmesi
Bağlama açılarının dikkate alınmaması
Seyir sırasında yeniden kontrol yapılmaması
Farklı kapasitedeki ekipmanların bilinçsizce birlikte kullanılması
Personelin yük altında veya sıkışma bölgesinde çalışması
Bağlama tamamlandıktan sonra yalnızca görsel olarak bakmak yeterli olmayabilir. Ekipmanların doğru yerleştirildiği ve gereken gerginliğe ulaştığı kontrol edilmelidir.
Hava Durumu Lashing Planını Etkiler mi?
Geminin karşılaşacağı hava ve deniz koşulları, yüklerin maruz kalacağı kuvvetleri doğrudan etkiler.
Sakin denizde yeterli görünen bir bağlama düzeni, sert hava koşullarında yetersiz kalabilir.
Bu nedenle rota üzerindeki hava tahminleri takip edilmeli, kötü hava bekleniyorsa yük bağları önceden kontrol edilmelidir.
Ancak seyir sırasında güverteye çıkmanın kendisi de tehlikeli olabilir. Kontrolün ne zaman ve nasıl yapılacağı, geminin emniyet prosedürlerine göre belirlenmelidir.
İyi Bir Güverte Personeli Yükü Okuyabilmelidir
Lashing yalnızca zincir takmak veya bir kolu çevirmek değildir.
İyi bir güverte personeli:
Yükün hangi yönde hareket edebileceğini
Ağırlık merkezinin nerede olduğunu
Kullanılan ekipmanın sınırlarını
Geminin hareketlerinin yük üzerindeki etkisini
Hangi bölgede sıkışma riski bulunduğunu
anlayabilmelidir.
Denizcilikte emniyet çoğu zaman gemi limandan ayrılmadan önce başlar. Doğru istiflenen ve doğru bağlanan bir yük, bütün sefer boyunca geminin ve mürettebatın güvenliğine katkı sağlar.
İç bağlantı önerileri:
Gemici Eğitimi
Usta Gemici Yetiştirme Eğitimi
Katı Dökme Yükler Semineri
HAZMAT Semineri
Gemide İş Güvenliği Rehberi